Pryderon am effaith fferm wynt newydd yn Sir Gaerfyrddin
Mae Bob Horton yn mynegi pryderon difrifol ynghylch cynlluniau i adeiladu fferm wynt ger ei gartref yn Sir Gaerfyrddin. Mae'n poeni am effaith y datblygiad ar yr amgylchedd a'r gymuned leol.
Yn ôl Bob, mae'r cynlluniau ar gyfer fferm wynt Glyn Cothi yn cynnwys 27 o dyrbinau gyda phwysau ar uchder o tua 230 metr, sef ddwywaith uchder Cadeirlan Sant Paul yn Llundain. Mae hyn yn anferthol o ran maint, gan nad oes unrhyw adeilad yng Nghymru sydd mor uchel.
"Mae hynny ddwywaith uchder Cadeirlan Sant Paul yn Llundain, nid oes unrhyw adeilad yng Nghymru yn agos at hynny,"
Mae Trydan Gwyrdd Cymru, y datblygwr ynni adnewyddadwy sy'n gyfrifol am y prosiect, yn cydnabod bod rhai trigolion lleol yn mynegi pryderon. Mae nifer o drigolion wedi gosod posteri ym mhentref Rhydcymerau i ddangos eu gwrthwynebiad.
Bob Horton, 67 oed, sy'n byw yn Rhydcymerau, yw un o'r trigolion sy'n poeni am y cynlluniau. Mae'n gallu cerdded i Goedwig Brechfa o'i gartref, ac mae'n teimlo bod y cynlluniau'n bygwth y cynefin lleol.
Mae safle Glyn Cothi yn un o dri safle sydd yn rhan o gynlluniau Trydan Gwyrdd Cymru, sydd yn eiddo i Lywodraeth Cymru. Yn ogystal â'r effaith ar yr amgylchedd, mae Bob hefyd yn pryderu am effeithiau economaidd posibl, gan nodi y gallai twristiaeth gael ei heffeithio'n sylweddol.
"Bydd twristiaeth yn cael ei heffeithio," meddai. "Mae rhain yn fwystfilod, nid fel y rhai tlws ma' rhywun yn eu gweld ar ochr bryn - anghenfilod y byddwch chi'n gallu eu gweld 10 neu 15 cilomedr i ffwrdd."
Mae pentrefi o amgylch y datblygiad wedi dechrau ymgyrch leol i fynegi eu gwrthwynebiad i'r cynlluniau.
Safbwynt Trydan Gwyrdd Cymru ar y prosiect
Yn ôl Simon Morgan o Trydan Gwyrdd Cymru, mae'r prosiect fferm wynt Glyn Cothi yn y cam dylunio cynnar. Mae'r datblygwr yn cydnabod y pryderon lleol a'r angen i ystyried nifer o ffactorau, gan gynnwys dyluniad sensitif i'r ardal a'r effaith gweledol ar drigolion.
"Yn sgil sgyrsiau lleol cychwynnol a ddechreuodd y llynedd, rydyn yn ymwybodol o bryderon rhai pobl leol," meddai. "Ein nod yw dylunio fferm wynt sy'n cydbwyso anghenion lleol a chenedlaethol. Mae hyn yn golygu ein bod yn anelu at gadw mwy o'r manteision economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol o fewn ein cymunedau ac ar draws Cymru."
Mae Simon Morgan yn nodi y bydd mwy o drafodaethau gyda chymunedau lleol yn digwydd yn y dyfodol agos.
Yn ogystal â datblygiad Glyn Cothi, mae cynlluniau tebyg ar y gweill yn Rhondda Cynon Taf ac ar y ffin rhwng sir Conwy a sir Ddinbych.
Cefndir a pholisi Llywodraeth Cymru ar ynni adnewyddadwy
Ym mis Mawrth, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru eu bwriad i gyflymu sefydlu prosiectau ynni gwyrdd fel rhan o fargen newydd gyda'r diwydiant ynni. Mae'r Llywodraeth wedi gosod targedau i Gymru gynhyrchu digon o ynni adnewyddadwy i gwrdd â 70% o anghenion y wlad erbyn 2030, gan gynyddu i 100% erbyn 2035.
Yn 2021, mabwysiadodd Llywodraeth Cymru gynllun cenedlaethol o'r enw Cymru'r Dyfodol: y cynllun cenedlaethol 2040. Ers hynny, mae creu ynni adnewyddadwy wedi dod yn flaenoriaeth genedlaethol, gyda nodi ardaloedd addas ar gyfer ffermydd gwynt mawr.
Mae rheolau a oedd yn cyfyngu ar uchder tyrbinau a phellter o gartrefi wedi cael eu diddymu, ac mae penderfyniadau ar gynlluniau mawr bellach yn cael eu gwneud gan Weinidogion Cymru yn hytrach na chynghorau lleol. Mae cefnogwyr yn nodi bod hyn yn cyflymu'r broses, ond mae beirniaid yn pryderu y gallai hyn leihau dylanwad lleol.
Yn ôl Ymgyrch Diogelu Cymru Wledig, bu 73 o geisiadau ar gyfer ffermydd gwynt yng Nghymru ers cyflwyno'r Cynllun Cenedlaethol.
Gwleidyddiaeth a barn y pleidiau ynghylch ynni adnewyddadwy
Gyda'r etholiad Senedd nesaf yn agos, mae ynni adnewyddadwy yn bwnc allweddol yn y drafodaeth, yn enwedig o ran biliau a chostau byw. Llefarydd ar ran Llafur Cymru dywedodd eu bod am weld Cymru yn creu digon o ynni annibynnol i amddiffyn y wlad rhag "marchnadoedd ansefydlog byd-eang".
"Byddan nhw'n sicrhau bod prosiectau'n 'elwa'r cymunedau oedd yn eu cynnal'."
Lefarydd ar ran Plaid Cymru nododd y potensial i Gymru fod yn arweinydd byd-eang mewn ynni adnewyddadwy drwy reoli ei hadnoddau naturiol, gan bwysleisio bod yn rhaid i gymunedau berchnogi a chael budd o brosiectau sydd wedi'u lleoli'n briodol.
Gweinidogion Cymru hefyd wedi nodi y bydd y cynlluniau yn helpu ateb y galw cynyddol am ynni glân yng Nghymru.
Mae Reform Cymru wedi mynegi gwrthwynebiad i'r hyn maen nhw'n ei alw'n "diwydianeiddio cefn gwlad", gan ddadlau y dylai tir gwledig flaenoriaethu cynhyrchu bwyd a chynnal cynefinoedd a chymunedau lleol.
Y Ceidwadwyr Cymreig yn cefnogi ynni adnewyddadwy ond maent yn galw am oedi ar brosiectau mawr ynni gwynt ar y tir a solar.
David Chadwick, Aelod Seneddol Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, mynegodd bryderon bod cynlluniau Llafur yn rhoi "rhyddid i bawb", yn enwedig datblygwyr, a gallai cynlluniau mawr niweidio tirwedd wledig a pheryglu twristiaeth.
Lefarydd ar ran y Blaid Werdd pwysleisiodd yr angen i ddatblygu ynni adnewyddadwy yn gyfrifol, gan sicrhau bod seilwaith fel peilonau ac uwchraddio'r grid yn cael ei gynllunio'n ofalus i osgoi difrod i ecosystemau sensitif a thirweddau gwarchodedig.
"Byddai'r blaid yn sicrhau bod seilwaith fel peilonau ac uwchraddio'r grid yn cael ei gynllunio'n ofalus i osgoi difrod i ecosystemau sensitif a thirweddau gwarchodedig," meddai. "Yn ogystal byddai'r blaid yn canolbwyntio ar helpu cymunedau lleol i elwa'n uniongyrchol o ynni fyddai'n cael ei gynhyrchu yng Nghymru."
