Yr academyddion a'r pync-rocyrs
Mae albwm coll gan fand pync-roc dau academydd Cymraeg adnabyddus, yr Athro Richard Wyn Jones a'r Athro Jerry Hunter, newydd gael ei ryddhau - 30 mlynedd wedi iddo gael ei recordio.
Yn y cyfnod presennol, mae'r Athro Jerry Hunter a'r Athro Richard Wyn Jones yn cael eu hadnabod fel arbenigwyr yn eu meysydd - y naill yn y Gymraeg a'r llall mewn gwleidyddiaeth.
Fodd bynnag, pan oeddent yn fyfyrwyr yn Aberystwyth ar ddiwedd yr 1980au, roedd y ddau yn rhannu tŷ ac yn aelodau o'r grŵp Arfer Anfad, un o'r bandiau cyntaf i ryddhau record ar label Ankst.
Yn 1996, yng nghanol cyfnod Cŵl Cymru, sefydlwyd grŵp arall o'r enw Y Ci gan Jerry Hunter a Richard Wyn Jones, gyda chyfeiriad tuag at greu cerddoriaeth amgen.
Roedd dau aelod arall yn y band: Pete Bryon, o'r band Cymraeg Ian Rush, oedd yn canu ac yn chwarae gitâr rhythm, a brawd Jerry, Dave Hunter, sylfaenydd Drugstore a oedd yn ddiweddarach yn The Molenes, ar brif gitâr a llais cefndir.
Dros ddau benwythnos yng nghartref Dave Hunter yn Llundain, ysgrifennwyd a recordiwyd albwm o ganeuon yn steil amrwd ac egnïol ôl-pync, o'r enw Perro.
Yn dilyn y recordiad, a oedd yn debyg i steil rhai o fandiau gorau pync, daeth y band i ben.
Y rhesymau dros ddod i ben y band
"Roedden ni'n bwriadu teithio a chwarae'n fyw a rhyddhau'r albwm," meddai Jerry Hunter, sydd bellach yn gweithio ym Mhrifysgol Bangor.
"Ond yna roedd ganddon ni i gyd swyddi newydd. Roedd bywyd yn brysur, dechreuodd pobl briodi a chael plant. Ac yna symudodd fy mrawd Dave yn ôl i'r Unol Daleithiau."
Gyda'r recordiad heb ei ryddhau, cafodd treigl amser effaith ar y prosiect hefyd.
Colli a darganfod y tâp meistr
Er bod gan yr aelodau fersiwn o'r albwm ar gasét, dros y blynyddoedd roedd y tâp wedi dirywio.
Yn anffodus, collwyd y tâp meistr wyth trac a'r DAT o'r cymysgiad gwreiddiol hefyd.
"Dwi'n cofio dweud unwaith, 'Wel, Dave, mae'n rhaid i ni ddod o hyd i'r tâp meistr - byddai'n wych gwneud rhywbeth efo fo'." meddai'r Athro Jerry Hunter ar BBC Radio Wales.
"Ro'n i bob amser yn ei hoffi - ond doedd Dave ddim yn gallu dod o hyd iddo."
Fodd bynnag, llynedd, wrth i Dave Hunter fynd drwy focsys wrth symud tŷ, daeth o o hyd i'r tâp DAT o'r cymysgiad gwreiddiol.
Mae 12 cân ar albwm Enw'r Ci yw Perro, sydd wedi ei ryddhau ar label Dim Byd Mawr. Mae'r gân Darwinesque wedi cael ei rhyddhau fel sengl.
"Mae e'n gerddor lled-broffesiynol ac yn newyddiadurwr cerddoriaeth, felly mae ganddo lawer o bethau cerddoriaeth yn ei dŷ," meddai'r Athro Jerry Hunter.
"Roedd o'n mynd trwy focs o hen dapiau DAT, technoleg sydd ddim yn cael ei defnyddio llawer erbyn hyn, a'i ffeindio hi.
"Felly wnaethon ni wrando, ac roedd yn dal i swnio'n ffres ac yn hwyliog ac yn wahanol."
Ar 13 Mai 2026, cafodd yr albwm ei ryddhau, 30 mlynedd ers ei recordio.
Gwybodaeth ychwanegol
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
