Pum Llywydd Anrhydeddus yn Eisteddfod Genedlaethol 2026
Mae pum llywydd anrhydeddus wedi cael eu henwi ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol 2026, sy'n cael ei gynnal yn Llantwd, Sir Benfro. Ymhlith y rhai a anrhydeddwyd mae'r Prifardd Eirwyn George, a fu farw'n gynharach eleni.
Mae'r llywyddion anrhydeddus yn cael eu dewis o'r ardal lle cynhelir yr ŵyl, ac eleni mae hynny yn Sir Benfro. Y rhai sydd wedi cael y fraint eleni yw Margaret Daniels, Alun Ifans, Eddie Ladd, Ifan Phillips, a'r diweddar Eirwyn George.
Mae'r unigolion hyn wedi cael eu henwebu gan bwyllgorau lleol am eu cyfraniad sylweddol i fywyd diwylliannol yr ardal a'r Gymraeg yn lleol.
"Mae'n uchafbwynt blynyddol i dderbyn yr enwebiadau a'r cyfle i anrhydeddu'r bobl arbennig hyn sydd wedi rhoi o'u hamser yn ddiflino i fywyd diwylliannol eu hardal leol," meddai Betsan Moses, prif weithredwr yr Eisteddfod.
Bywyd a Gyrfa'r Prifardd Eirwyn George
Bu farw'r Prifardd Eirwyn George ym mis Ebrill 2026. Yn ystod ei oes, ar wahân i gyfnodau fel myfyriwr aeddfed yng Ngholeg Harlech ac ym Mhrifysgol Aberystwyth, bu'n byw ac yn gweithio yn Sir Benfro.
Enillodd Goron Eisteddfodau Abertawe a'r Cylch yn 1982 a Llanelwedd yn 1983, gyda dwy gerdd wedi'u lleoli yn Sir Benfro. Bu'n llyfrgellydd diwylliannol am flynyddoedd ar ôl cyfnod yn addysgu, ac fe gyhoeddodd nifer o lyfrau gan gynnwys ei farddoniaeth ei hun.
Fel rhan o'i waith ar y Pwyllgor Llên, casglodd ddeunydd ar gyfer y gyfrol 'Barddoniaeth Sir Benfro' a fydd yn cael ei lansio yn yr Eisteddfod eleni.
Cyfraniad Margaret Daniels a Alun Ifans
Mae Margaret Daniels yn un o hoelion wyth y byd corawl lleol. Yn gyn-arweinydd Côr Pensiynwyr Aberteifi a'r Cylch, sefydlodd hefyd Gôr Merched Bro Nest yn 1992. Mae hi'n parhau i arwain y côr hwn ynghyd â Chôr Meibion Blaenporth, ac yn arwain nifer o gymanfaoedd canu lleol. Yn ogystal, mae hi'n organydd i Gapel Blaenannerch.
Alun Ifans, o Sarn Bach, Pen Llŷn, ond wedi ymgartrefu yn Sir Benfro ers ei ddyddiau coleg, bu'n brifathro cynradd Ysgol Casmael am dros 30 mlynedd. Yn ystod ei gyfnod yno, sefydlodd oriel gelf sy'n dal i fodoli. Mae hefyd yn awdur nifer o lyfrau, yn cyhoeddi cyfrolau i ddysgwyr Cymraeg, ac yn gyn-gadeirydd Cymdeithas Waldo.
Bywyd a Gyrfa Eddie Ladd a Ifan Phillips
Eddie Ladd, o ardal Aberteifi, yn dathlu 40 mlynedd ym myd y celfyddydau eleni. Bu'n gweithio gyda chwmnïau theatr arloesol fel Moving Being, Volcano a Brith Gof, gan berfformio, ysgrifennu a chyfrannu cerddoriaeth. O 1989, datblygodd ei gwaith ei hun gan berfformio mewn theatrau a lleoliadau anarferol ledled y byd, gan gyfuno dawns, lleferydd, cerddoriaeth a thechnoleg i archwilio ei milltir sgwâr a'i chysylltiadau byd-eang.
Mae hi hefyd yn goreograffydd i gwmnïau fel Theatr Cymru ac Arad Goch, yn arwain prosiectau cymunedol, ac yn perfformio fel rhan o ddathliadau 850 mlynedd yr Eisteddfod eleni.
Ifan Phillips oedd chwaraewr rygbi tan i'w yrfa ddod i ben ar ôl damwain beic modur ddifrifol ym mis Rhagfyr 2021. Cyn hynny, bu'n chwarae fel bachwr i'r Gweilch ac i dîm dan 20 Cymru. Ers colli ei goes, mae wedi parhau i fod yn rhan o'r byd rygbi drwy weithio fel sylwebydd ac arbenigwr ar y cyfryngau, yn ogystal â hyfforddi yn ei glwb lleol yng Nghrymych.
Seremoni a Digwyddiadau Eisteddfod 2026
Bydd y pum llywydd anrhydeddus yn cael eu hanrhydeddu yn ystod y seremoni agoriadol yn y Pafiliwn ddydd Sadwrn 1 Awst am 13:45. Bydd gweddw Eirwyn George, Maureen, yn derbyn yr anrhydedd ar ran ei gŵr, a bydd sesiwn deyrnged iddo yn y Babell Lên ddydd Mawrth 4 Awst am 16:00.
Bydd yr Eisteddfod Genedlaethol yn cael ei chynnal o 1-8 Awst 2026.
Rhagor o Newyddion a Chysylltiadau
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok am y diweddaraf. Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033. Lawrlwythwch yr ap am y newyddion diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
