Cyn-gyfarwyddwr S4C yn dwyn achos uchel lys yn erbyn y darlledwr
Amanda Rees yw'r trydydd cyn-uwch-reolwr S4C i gyflwyno achos uchel lys yn erbyn y sianel, gan honni iddi gael ei bwlio, ei bychanu a'i sarhau yn ystod ei chyfnod yno.
Mewn dogfennau llys, mae Rees yn dweud iddi ddioddef methiant ar ei chalon oherwydd straen wedi i'r cyn-brif weithredwr, Siân Doyle, "godi cywilydd" arni a'i "beirniadu" yn barhaus.
Mae Amanda Rees, cyn-gyfarwyddwr platfformau S4C, yn honni bod y sianel wedi bod yn "esgeulus" ac wedi "torri dyletswydd statudol" o ran amddiffyn ei hiechyd a lles ei hun a staff eraill.
Yn ymateb, mae S4C wedi datgan eu bod wedi cyflwyno amddiffyniad cadarn yn erbyn yr honiadau, gan nodi nad oedd Amanda Rees wedi rhannu ei phryderon iechyd gyda nhw nac wedi defnyddio'r gwasanaethau cymorth a oedd ar gael iddi fel gweithiwr.
Hanes achosion cyfreithiol eraill yn erbyn S4C
Mae Amanda Rees yn ymuno â dau gyn-uwch-reolwr eraill sydd wedi dwyn achosion yn erbyn S4C, sy'n cael ei hariannu'n bennaf drwy'r ffi drwydded.
Siân Doyle, cyn-brif weithredwr y sianel, gafodd ei diswyddo ar ôl ymchwiliad hir gan gwmni cyfreithiol allanol a nododd ei hymddygiad "unbenaethol".
Yn ddiweddar, setlodd Siân Doyle a Llinos Griffin-Williams, cyn-brif swyddog cynnwys S4C, eu dadleuon cyfreithiol y tu allan i'r llys, gan dderbyn setliadau gwerth cannoedd o filoedd o bunnoedd.
Yn ôl ffynonellau o fewn S4C, ni wnaethpwyd defnyddio arian cyhoeddus ar y setliadau eu hunain, ond mewn ymateb i gais rhyddid gwybodaeth gan Newyddion S4C, datgelodd y darlledwr iddynt wario £110,358 ar ffioedd cyfreithiol yn ymwneud â hawliadau Siân Doyle a Llinos Griffin-Williams.
Dywedodd S4C fod yr arian hwn wedi dod o gronfeydd wrth gefn ac nad oedd y cyllidebau ar gyfer creu na datblygu cynnwys wedi'u heffeithio gan y gwariant hwn.
Diswyddiadau a rhesymau
Roedd Siân Doyle a Llinos Griffin-Williams wedi cael eu diswyddo cyn cyflwyno eu hawliadau yn erbyn S4C.
Diswyddwyd Siân Doyle o'i swydd fel prif weithredwr ar sail ymchwiliad gan gwmni cyfreithiol allanol a nododd ei hymddygiad "unbenaethol" a'i chyfrifoldeb am greu "diwylliant o ofn" yn y sefydliad.
Ar adeg y diswyddiad, dywedodd Ms Doyle nad oedd hi'n "adnabod na chydnabod" yr honiadau a gyflwynwyd yn ei herbyn.
Ym mis Hydref 2023, cafodd Llinos Griffin-Williams ei diswyddo ar ôl honiadau iddi sarhau cyn-fewnwr Cymru Mike Phillips yn eiriol tra'n feddw ar ôl gêm Cwpan Rygbi'r Byd.
Achos Amanda Rees a'i honiadau
Amanda Rees gadawodd ei swydd fel cyfarwyddwr platfformau S4C ym mis Hydref 2023, wedi bod i ffwrdd o'r gwaith ers mis Chwefror y flwyddyn honno oherwydd salwch.
Mewn dogfen a gyflwynwyd i'r Uchel Lys ac a rennir gyda rhaglen Newyddion S4C, mae hi'n amlinellu cyfres o gwynion yn erbyn y darlledwr, gan honni methiant i'w hamddiffyn rhag niwed.
Yn y ddogfen hon, mae Amanda Rees yn disgrifio dull rheoli Siân Doyle fel "ddigyfaddawd, anhyblyg" a achosodd "rhwygiau" yn y sefydliad, gan bwlio Ms Rees drwy "bychanu a sarhau".
Cyfreithwyr Amanda Rees yn honni bod Ms Doyle yn aml yn defnyddio'r ymadrodd "saethwch un a bydd mil yn crynu" ac yn dweud wrth Ms Rees:
"dwyt ti ddim angen ymddiriedaeth i greu newid, mae angen creu pryder i gael newid".
Mae'r ddogfen yn disgrifio Ms Doyle fel "anghwrtais" ac "gas" tuag at weithwyr S4C, gan ddefnyddio iaith "fychanol, garw, a sarhaus" amdanynt.
Amddiffyniad S4C a gwrthod honiadau
Mae amddiffyniad S4C yn gwadu nifer o honiadau Amanda Rees, gan nodi nad oedd Ms Rees wedi rhoi gwybod iddynt am unrhyw berygl o niwed oherwydd straen neu ymddygiad eraill.
Mae S4C yn tynnu sylw at y ffaith bod cytundeb gwaith Ms Rees wedi cael ei ymestyn ddwywaith, a bod hi wedi derbyn chwe mis o dâl tra oedd hi i ffwrdd o'r gwaith oherwydd salwch cyn i'w chyfnod fel cyfarwyddwr platfformau ddod i ben.
O ran y digwyddiad ar ddiwrnod i uwch-reolwyr, mae S4C yn nodi nad oedd "unrhyw beth anaddas" ynghylch yr hyn a fynegodd Siân Doyle ac nad oedd unrhyw beth wedi'i gyfeirio'n bersonol at Amanda Rees.
Mae'r darlledwr hefyd yn cyfeirio at bryderon iechyd blaenorol yng nghofnodion Ms Rees, gan gynnwys cyflwr ar ei chalon, gan honni nad oedd y rhain wedi'u rhannu gyda nhw fel cyflogwyr.
Effaith ar staff a diwylliant y sefydliad
Yn ôl y ddogfen, mae Amanda Rees wedi cael ei thanseilio gan Ms Doyle, gyda nifer o'i dyletswyddau gwaith wedi'u rhoi i eraill.
Mae hi hefyd yn honni iddi godi pryderon am ymddygiad Ms Doyle gyda uwch-reolwyr a'r adran adnoddau dynol, cyn i undeb Bectu godi pryderon a arweiniodd at ymchwiliad annibynnol gan gwmni cyfreithiol Capital Law.
Yn yr hawliad, mae Llinos Griffin-Williams hefyd yn cael ei feirniadu am fabwysiadu dull arwain tebyg i Siân Doyle, gan greu "diwylliant corfforaethol gwenwynig" lle roedd "bygythiadau a rhaniadau... wedi'u meithrin yn fwriadol gan Siân Doyle a Ms Griffin-Williams".
Mae honiadau hefyd yn nodi bod aelodau staff yn ymddiried yn Amanda Rees, gan gynnwys rhai a oedd yn eu dagrau wrth ddisgrifio eu hofnau a'u rhwystredigaeth.
Un aelod o staff oedd yn dioddef "argyfwng iechyd meddwl difrifol" wedi cael sgwrs gyda Ms Rees am eu pryderon.
Mae Llinos Griffin-Williams yn gwrthod yr honiadau yn ei herbyn, gan ddweud mewn datganiad i Newyddion S4C:
"Dangosais garedigrwydd, parch a phroffesiynoldeb i Amanda Rees ar bob adeg.
Dyw'r achos hwn ddim yn hawliad yn fy erbyn i."
Manylion digwyddiadau a honiadau ychwanegol
Mae dau ddigwyddiad mewn dyddiau 'away days' i reolwyr yn cael eu crybwyll yn amlinelliad achos Ms Rees.
Honnir i Ms Doyle ddefnyddio iaith gref i ddweud ei bod hi eisiau rhoi'r holl dîm comisiynu ar y clwt gan eu bod yn "lletchwith a gelyniaethus".
Yn ôl dogfennau'r llys, y diwrnod canlynol dioddefodd Ms Rees fethiant ar ei chalon oherwydd straen, yn dilyn sgwrs "fywiog" arall gyda Siân Doyle am allu gweithwyr S4C i gwblhau eu gwaith.
Yn y ddogfen, mae Ms Rees yn dweud bod y "gofid hirhoedlog gweithio i S4C" wedi "tanseilio ei hyder proffesiynol ac erydu ei gwytnwch emosiynol a seicolegol".
Ymateb Siân Doyle i'r honiadau
Mewn datganiad, dywedodd Siân Doyle ei bod wedi cael ei "phenodi i arwain S4C ar adeg dyngedfennol i drawsnewid darlledwr oedd yn tanberfformio, a mynd i'r afael â diwylliant oedd wedi ei hen sefydlu".
Gan bwysleisio mai yn erbyn S4C, nid yn ei herbyn hi, y mae'r hawliad, dywedodd y byddai'n croesawu "yn llwyr" cael ei galw fel tyst a bod y "holl wirionedd, wedi ei gyflwyno ynghyd â thystiolaeth fanwl... yn siarad dros ei hun".
Mae amddiffyniad S4C i'r llys yn gwadu nifer o honiadau Amanda Rees.
Mae'r darlledwr yn awgrymu nad oedd Ms Rees "ar unrhyw adeg wedi rhoi gwybod iddynt ei bod mewn perygl o niwed o achos straen a/neu ymddygiad eraill", a bod ei chyfnod fel cyfarwyddwr platfformau wedi dod i ben ar ôl cyfnod o salwch a thâl a dderbyniodd hi yn ystod hynny.
O ran y digwyddiad ar ddiwrnod i uwch-reolwyr, mae S4C yn nodi nad oedd "unrhyw beth anaddas" ynghylch yr hyn a fynegodd Siân Doyle ac nad oedd unrhyw beth wedi'i gyfeirio'n bersonol at Amanda Rees.
Mae'r darlledwr hefyd yn cyfeirio at bryderon iechyd blaenorol yng nghofnodion Ms Rees, gan gynnwys cyflwr ar ei chalon, gan honni nad oedd y rhain wedi'u rhannu gyda nhw fel cyflogwyr.
Cysylltiadau a gwybodaeth ychwanegol
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y newyddion diweddaraf.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
Pynciau cysylltiedig
- S4C yn dod i setliad gyda'r cyn-brif weithredwr Siân Doyle
- S4C yn dod i setliad chwe-ffigwr gydag ail uwch-reolwr gafodd ei diswyddo
