Toriadau cyflog yn wyneb rhybuddion cau
Mae staff un o golegau rygbi mwyaf y DU wedi cael eu hysbysu am doriadau cyflog ar ôl i rybuddion gael eu rhoi bod y coleg "ar fin cau" oherwydd pwysau ariannol difrifol.
Dywedodd cadeirydd llywodraethwyr Coleg Llanymddyfri fod newidiadau polisi, gan gynnwys TAW ar ffioedd ysgolion annibynnol, wedi creu ansicrwydd ynghylch dyfodol yr ysgol.
Mae'r coleg yn adnabyddus yn y byd rygbi gyda nifer o sêr y gamp yn gyn-ddisgyblion, gan gynnwys Alun Wyn Jones a George North.
Bu'r athrylith rygbi, Carwyn James, hefyd yn athro a hyfforddwr rygbi yn y coleg.
Dywedodd Simon Woodhead fod y newidiadau hyn wedi arwain at ddiffyg o £1m a gostyngiad yn nifer y disgyblion sy'n astudio yn y coleg, ond cadarnhaodd y byddai'r coleg yn aros ar agor ym mis Medi.
Mae Llywodraeth y DU wedi cael cais am sylw ynghylch y sefyllfa.
Ailstrwythuro ariannol a mesurau toriadau
Mewn llythyr at rieni, sydd wedi'i weld gan BBC Cymru, dywedodd Mr Woodhead y byddai'r coleg yn wynebu ailstrwythuro ariannol dros yr haf.
Bydd staff yn derbyn toriadau cyflog dros dro ac yn gadael Cynllun Pensiwn yr Athrawon yn wirfoddol, meddai, a bydd ysgoloriaethau a bwrsariaethau yn cael eu torri'n ôl.
Er bod cefnogaeth ariannol leol wedi diogelu dyfodol tymor byr yr ysgol, dywedodd fod hynny'n "annigonol i sicrhau'r dyfodol yn y tymor hir".
"Y newidiadau hyn yw'r hyn sydd ei angen arnom i roi dyfodol i'r coleg," meddai Mr Woodhead, "dros amser, byddant yn gwella'r sefyllfa ariannol ac yn sicrhau nad yw ffioedd yn codi cymaint â ffioedd colegau eraill yn gyffredinol."
Mae cynnydd yn y ffioedd wedi arwain at ostyngiad yn nifer y disgyblion o 265 i 211, gyda 175 hyd yn hyn wedi cofrestru ar gyfer mis Medi.
O ganlyniad, mae gan y coleg ddiffyg o £1m ac mae wedi bod yn chwilio am gyllid allanol.
Effaith ar y gymuned leol a phwysau ariannol
"Mae'r dref yn amgylchynu'r coleg - dyma galon y dref," meddai'r Maer.
Er bod addysg yn faes sydd wedi'i ddatganoli yng Nghymru, dywedodd Mr Woodhead mewn llythyr at ysgrifennydd addysg llywodraeth y DU fis diwethaf nad yw'r "cynnydd mewn costau a'r refeniw coll sydd wedi arwain yr ysgol hon at bron orfod cau yn faterion datganoledig".
Ychwanegodd fod cynnydd yn y Cyflog Byw Cenedlaethol, Cyfraniadau Yswiriant Gwladol cyflogwyr a chyfraddau busnes wedi cynyddu costau ychwanegol.
Dywedodd maer y dref, y Cynghorydd Handel Davies, fod y pwysau sy'n wynebu'r coleg yn codi "pryderon enfawr" i'r dref.
"Mae'n sefyllfa drist iawn. Byddai'n cael effaith ddinistriol ar y dref a'i busnesau pe bai'n cau," meddai.
Fel llywydd Clwb Rygbi Llanymddyfri, mynegodd bryderon am ddyfodol rygbi yn y dref, sy'n cael ei gydnabod fel un o fannau geni'r gêm.
Dywedodd yr AS Plaid Cymru lleol, Ann Davies, ei bod hi'n "drist" o glywed am drafferthion y coleg.
"Ers cenedlaethau, mae'r Coleg wedi bod yn rhan bwysig o wead ein cymuned leol, gan addysgu pobl ifanc o bob cwr o Gymru a thu hwnt yn ogystal â chyflogi cannoedd o bobl leol," meddai.
"Mae ei gyfraniad yn ymestyn ymhell y tu hwnt i'r ystafell ddosbarth."
Staff yn dangos ymrwymiad a chydweithio i ddiogelu dyfodol y coleg
Dywedodd llefarydd ar ran y coleg:
"Yn dilyn trafodaethau diweddar rhwng Cadeirydd y Llywodraethwyr a staff ynghylch yr heriau y mae'r Coleg wedi'i wynebu yn ystod y misoedd diwethaf, mae cydweithwyr ar draws yr ysgol wedi gweithio ar y cyd i sefydlu cynllun cymorth a gynlluniwyd i helpu i ddiogelu dyfodol y Coleg a sicrhau bod cenedlaethau o ddisgyblion yn parhau i elwa o'r addysg a'r cyfleoedd y mae'n eu darparu.
Mae'r Coleg yn hynod falch o'r ymrwymiad, yr ymroddiad a'r haelioni a ddangoswyd gan ei staff."
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
