Cynnydd mewn Troseddu ar Dir Eglwysi yng Nghymru
Mae data newydd a gafwyd drwy gais rhyddid gwybodaeth yn dangos bod 271 o droseddau wedi'u cofnodi ar dir eglwysi yng Nghymru yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, gan awgrymu cynnydd sylweddol o gymharu â'r tair blynedd flaenorol pan oedd cyfartaledd o 162 o droseddau bob blwyddyn.
Y data hwn, a gafodd ei gasglu gan y Gynghrair Cefn Gwlad drwy gais rhyddid gwybodaeth i'r pedwar llu heddlu, yn tynnu sylw at y cynnydd mewn troseddu ar dir eglwysi yng Nghymru.
Yn ôl yr Eglwys yng Nghymru, mae cost ariannol unrhyw ddifrod yn ychwanegu baich pellach ar eglwysi, gan effeithio nid yn unig ar yr adeiladau ond hefyd ar y clerigwyr a gwirfoddolwyr sy'n ymwneud â'r safleoedd hyn.
Mae Cyngor Cenedlaethol Penaethiaid yr Heddlu wedi mynegi eu hymrwymiad i fynd i'r afael â'r broblem hon, gan groesawu ymchwil sy'n eu helpu i ddeall ac atal troseddu mewn llefydd crefyddol.
Difrod yn Mynwent Eglwys Llanbeblig
Dywedodd y cynghorydd lleol Dewi Jones fod y difrod ym mynwent Eglwys Llanbeblig yn "eithaf brawychus". Bron i ddwy flynedd yn ôl, cafodd mynwent Eglwys Sant Peblig yng Nghaernarfon ddifrod troseddol, gan gynnwys ceryntau beddi wedi'u difrodi a cheisio agor bedd.
"Roedd 'na bethau wedi cael eu hysgrifennu ar y beddi," meddai'r cynghorydd Dewi Jones.
"Roedd rhai o'r beddi wedi cael eu symud ac ambell garreg wedi'i thorri, felly roedd hi'n eithaf brawychus. Dwi'n meddwl bod y dre' i gyd yn eitha' siomedig.
"Dwi'n meddwl taw dyma'r lle ola' 'da chi isio'r math yma o ymddygiad - mae mynwentydd yn lefydd arbennig, hyd yn oed os ydyn nhw'n hen fynwentydd fel hyn.
"Mae'r bobl sydd wedi eu claddu yma, ma' nhw'n anwyliaid i bobl, ma' nhw wedi gwneud cyfraniad a dwi'n credu eu bod nhw'n haeddu ychydig o barch ac urddas."
Gwirfoddolwr yn Eglwys Sant Peblig yn Trafod Problemau Parhaus
Mae Gwyndaf Owen, sy'n gwirfoddoli yn Eglwys Sant Peblig ac yn helpu i ofalu am y tir yno, yn nodi bod y troseddu wedi lleihau ond bod problemau o hyd.
"Mae rhai yn dal i ddod yma a lluchio caniau cwrw a photeli a phethau," meddai.
Er bod rhai gwelliannau wedi bod yn Eglwys Sant Peblig, mae'r data o gais rhyddid gwybodaeth y Gynghrair Cefn Gwlad yn dangos bod troseddu ar dir eglwysi yn parhau i gynyddu.
Ystadegau Troseddu a Mathau o Droseddu
Yn ôl y ffigyrau, roedd ardal Heddlu De Cymru yn gweld y nifer fwyaf o droseddau, gyda 47% o'r cyfanswm yn digwydd yno.
Dwyn oedd y math mwyaf cyffredin o drosedd, gyda dros 100 o achosion o ladrata yn 2025.
"Mae'n dangos i ni pa mor fregus yw llefydd fel hyn," meddai Rachel Evans o'r Gynghrair Cefn Gwlad.
"Mas yng nghefn gwlad ma' nhw fel arfer, ma' nhw mas 'na ar eu pen eu hun ac felly maen nhw'n bach o darged rhwydd i'r rhai sydd am ddwyn.
"Mae hyn wedi codi pryder mewn cymunedau gwledig sydd ddim yn gyfarwydd â chael cymaint o droseddu yn digwydd yn eu hardal nhw.
"Mae'n rhaid i ni gael y plismyn yng nghefn gwlad i ddangos i bobl eu bod nhw yma, achos ni braidd byth yn gweld neb, felly mae'n rhaid i ni sicrhau bod y visibility yno, bod pobl yn gallu gweld yr heddlu yn eu cymunedau."
Ymateb yr Eglwys a'r Heddlu
Yn ôl yr Eglwys yng Nghymru, mae'r ffigyrau'n "destun pryder" ac mae troseddau o'r fath "nid yn unig yn effeithio ar adeiladau" ond hefyd ar "clerigwyr a gwirfoddolwyr".
Maent yn tynnu sylw at y cost ariannol sy'n "rhoi baich pellach ar eglwysi" sy'n aml yn dibynnu ar gymunedau lleol i gynnal a chadw'r safleoedd hyn.
Dywedodd y dirprwy brif gwnstabl Rachel Nolan o Gyngor Cenedlaethol Penaethiaid yr Heddlu eu bod wedi ymrwymo i "daclo'r broblem" ac yn "croesawu unrhyw ymchwil" sy'n eu helpu i ddeall ac atal trosedd.
Ffyrdd o Gysylltu a Dilyn y Newyddion
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y diweddaraf ar y materion hyn.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap i gael y newyddion diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
Straeon Perthnasol
- Apêl wedi difrod mewn mynwent yng Nghaernarfon
- Difrod i ffenestri 'drudfawr' eglwys yn 'greulon'
- Codi £20,000 i adfer eglwys wedi fandaliaeth
