Gwrthod Cais Tai Fforddiadwy yn Chwilog
Mae cynghorwyr yng Ngwynedd wedi gwrthod cefnogi cais i godi 25 o dai fforddiadwy yn Chwilog, gan fynegi pryderon ynghylch effaith y datblygiad ar y Gymraeg a diffyg sicrwydd ynghylch yr angen am gymaint o dai yn y gymuned leol.
Roedd swyddogion Cyngor Gwynedd wedi argymell cymeradwyo’r cais a gyflwynwyd gan Williams Homes Ltd (Bala) a Grŵp Cynefin i godi 25 o dai rhent ar safle ym mhentref Chwilog.
Fodd bynnag, penderfynwyd o’r diwedd wrthod y cais ar ôl i aelodau’r pwyllgor bleidleisio 8-4 yn erbyn y prosiect brynhawn Llun, gan benderfynu rhoi cyfnod o gnoi cil i’r cais.
Mae Chwilog yn ardal o "bwysigrwydd ieithyddol" gyda tua 80% o’r trigolion yn gallu siarad Cymraeg, gan wneud y pentref yn un o’r ardaloedd gyda’r ganran uchaf o siaradwyr Cymraeg yng Ngwynedd.
Ymddygiad y Cyngor a’r Effaith ar y Gymuned
Yn ystod y drafodaeth, cyfeiriodd y Cynghorydd Rhys Tudur at wrthwynebiad unfrydol Cyngor Cymuned Llanystumdwy a deiseb gyda 160 o lofnodion yn erbyn y cais, gan ddisgrifio’r cynllun fel "newid rhy fawr, yn rhy gyflym" a bod "cymathu 25 o dai yn lawer iawn gormod i bentref gwledig" o’r fath.
Yn ogystal, nododd fod y data a gyflwynwyd gyda’r cais yn "rhoi camargraff o wir anghenion y pentref".
Yn y cyfamser, mae’r cynllun yn dilyn colli apêl gan Gyngor Gwynedd y llynedd ar gynllun i godi 18 o dai fforddiadwy ym mhentref Botwnnog, a olygodd fod yn rhaid i’r awdurdod dalu costau i’r datblygwyr.
Datganiadau a Safbwyntiau Aelodau’r Pwyllgor
Gan annerch y pwyllgor ar ran y datblygwyr, dywedodd Sioned Edwards o gwmni Cadnant y byddai’r cais yn "annerch yr angen cynyddol am dai fforddiadwy" a bod y datblygwyr wedi "gweithio’n agos gyda’r cyngor i sicrhau bod y math o dai yn cwrdd â’r angen lleol".
Fodd bynnag, dywedodd y Cynghorydd Edgar Wyn Owen fod methiant y cyngor i ddarbwyllo arolygwyr yn achos Botwnnog wedi costio "o leiaf £10,000" i drethdalwyr Gwynedd, gan ychwanegu y byddai gwrthod cais Chwilog yn arwain at apêl debyg.
"Dim refferendwm ydy hwn... 'da ni am golli [yr apêl] os da' ni'n gwrthod, a fydd 'na gostau mawr" meddai.
Er bod rhai fel y Cynghorydd Anne Lloyd Jones yn cefnogi’r cais, roedd aelodau eraill yn mynegi pryderon difrifol.
Dywedodd y Cynghorydd Huw Rowlands:
"Rhaid [i ddatblygiad] fod yn y lleoliad cywir a ffitio i gyd-destun yr ardal".
Yn debyg, nododd y Cynghorydd Elin Hywel nad Chwilog oedd y lleoliad priodol i osod cymaint o dai, gan nodi bod yr ysgol leol eisoes yn llawn ac nad oes cyfleusterau addas yn y pentref i gefnogi’r datblygiad.
Camau Nesaf
Gan fod y pwyllgor wedi mynd yn groes i argymhelliad swyddogion cynllunio, bydd y cais yn cael ei ail-gyflwyno i’r pwyllgor dros y misoedd nesaf ar gyfer penderfyniad terfynol.
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y diweddaraf.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y newyddion diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
