Heriau Gofal yng Nghymru Gyda Phoblogaeth sy'n Heneiddio
Mae Cymru heb fod yn barod i ymdopi â'r cynnydd mewn poblogaeth sy'n heneiddio, yn ôl Fforwm Gofal Cymru, corff sy'n cynrychioli dros 400 o gartrefi gofal ledled y wlad. Mae'r fforwm yn galw am wella a chyflymu'r paratoadau i gefnogi pobl hŷn, gan fod gwaith ymchwil yn rhagweld y bydd bron i filiwn o bobl dros 60 oed yn byw yng Nghymru erbyn 2030.
Yn ogystal, mae Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru yn pwysleisio bod angen i lywodraeth nesaf Cymru roi blaenoriaeth i'r mater hwn.
'Da ni mewn crisis yn barod ond mae o am fynd yn waeth,' meddai Kim Ombler.
Gyda datblygiadau ym maes iechyd sy'n golygu bod mwy o bobl yn byw'n hŷn, mae nifer o bobl yn y sector gofal yn rhybuddio nad oes digon o gyllid na chapasiti i ddelio â'r heriau sy'n codi. Disgwylir y bydd mwy o bobl angen gofal mewn cartrefi preswyl ac yn eu cymunedau, ond mae pryderon recriwtio yn parhau, gan wneud Fforwm Gofal Cymru yn galw am well cynllunio a chydweithio rhwng awdurdodau iechyd a chynghorau lleol.
'Da ni mewn crisis yn barod ond mae o am fynd yn waeth,' meddai Kim Ombler sydd â chartref gofal gyda 52 o welyau ym Mrynsiencyn, Ynys Môn.
Mae rhaid i awdurdodau iechyd a chynghorau lleol edrych ar y ddemograffeg a gwneud yn siŵr fod pob dim yn barod.
Dydy nhw ddim - 'dy nhw ddim yn siarad efo'i gilydd.
Yn ôl Ms Ombler, sydd hefyd yn llefarydd i Fforwm Gofal Cymru, nid yw Cymru wedi paratoi i ymdopi â'r sgil effeithiau sy'n deillio o boblogaeth sy'n heneiddio.
Prif Faterion a Phryderon Pobl Hŷn yng Nghymru
Yn y ganolfan hamdden ym Miwmares, cynhelir sesiynau i helpu pobl hŷn i gadw'n heini. Gall unigolion sydd angen cymorth gyda chadw cydbwysedd a hyder gael eu cyfeirio gan y gwasanaeth iechyd. Hefyd, mae gweithfeydd gwnïo a chyfleoedd i gymdeithasu, gyda'r mater o fynd yn hŷn yn bwnc pwysig ar drothwy etholiad.
Dwi'n poeni braidd am ofal yn y gymuned fel dwi'n mynd yn hŷn,' medd Elwen Green sy'n 65 oed.
'Da ni 'di bod efo mam a dad a mam a dad yng nghyfraith yn mynd yn hen yn gymuned, 'da ni 'di gweld trafferthion yn cael gofalwyr yn dod yna i edrych ar ôl nhw.
Mae hynny'n bryderus i mi.
Mae pryderon hefyd ynghylch darpariaeth gwasanaethau iechyd. Dywedodd Alwen Mair Ingledew, 70 oed, fod gwasanaethau eisoes yn brin iddi, gan nodi ei bod wedi cael clun newydd ond roedd yn ymddangos y byddai'n rhaid aros am dair blynedd ar wasanaeth y GIG, a dewisodd fynd i wasanaeth preifat er gwaethaf gweithio yn y GIG drwy gydol ei bywyd.
Dydi'r gwasanaethau eisoes heb fod yna i mi,' meddai Alwen Mair Ingledew.
Statistigau a Dosbarthiad Ddemograffig
Mae'r boblogaeth dros 60 oed yng Nghymru yn cael ei amcangyfrif ar 908,728 o bobl, gyda disgwyl i'r ffigur hwn gynyddu. O'r rhain, mae 331,023 yn dros 75 oed, 179,635 dros 80 oed, a 86,057 dros 85 oed. Mae Cyngor Conwy a Phowys yn cynnwys y ganran uchaf o bobl hŷn yn eu hardaloedd.
Galwadau i Lywodraeth Cymru i Weithredu
Mae Comisiynydd Plant Cymru, Rhian Bowen-Davies, yn pwysleisio'r angen i baratoi ar gyfer y newid demograffig hwn a sicrhau bod polisïau'n cael eu gweithredu i gefnogi pobl hŷn.
Mae'r boblogaeth yn heneiddio ond dydi'n gwasanaethau ni heb ymateb yn y ffordd 'da ni am weld yma,' medd Rhian Bowen-Davies.
Ychwanegodd y byddai hyn yn rhoi pwysau ar lywodraeth nesaf Cymru i wireddu'r newidiadau angenrheidiol.
Safbwyntiau Pleidiau Gwleidyddol ar y Mater
Wrth ymateb i gwestiynau, rhoddwyd cyfle i ymgeiswyr y prif bleidiau yn etholaeth Bangor Conwy Môn fynegi eu barn ar ddydd Mercher.
Dywedodd llefarydd i'r Democratiaid Rhyddfrydol eu bod yn bwriadu buddsoddi £300m mewn gofal cymdeithasol ac yn ceisio helpu i achub y gwasanaeth iechyd.
Yn ôl y Blaid Lafur, mae disgwyl i'r her gynyddu ac mae angen paratoi drwy dwf economaidd, gan bwysleisio bod angen i'r gwasanaeth iechyd gael ei barchu ar ddwy ochr yr M4.
Mae Reform UK yn galw am fwy o hwb llawfeddygol a chanolfannau diagnostig i osgoi rhwystrau rhwng gofal sylfaenol ac eilaidd.
Yn ôl y Ceidwadwyr Cymreig, er bod mwy o adnoddau wedi cael eu rhoi i'r system iechyd dros y degawdau diwethaf, nid oes gwelliant, ac mae angen edrych ar broblemau systemig o fewn y system gofal ac iechyd.
Mae'r Blaid Werdd yn galw am fuddsoddi mewn gofal cymunedol a sylfaenol, gan nodi bod diffyg meddygon teulu, deintyddion a nyrsys sy'n aros yn y cymunedau a'r GIG.
Ffordd o Gysylltu a Dilyn y Newyddion
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y newyddion diweddaraf. Anfonwch syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033. Lawrlwythwch yr ap i gael diweddariadau ar eich dyfais symudol.
