Canfod Ysgerbydau Ar Safle Hen Ysbyty Aberteifi
Mae archaeolegwyr wedi darganfod bron i ddeugain o ysgerbydau ar hen safle Ysbyty Coffa yn Aberteifi, Ceredigion, gan ystyried y canfyddiad yn "sylweddol" ac "annisgwyl", yn ôl hanesydd lleol.
Yn ôl adroddiad archaeolegol a gyflwynwyd gan Tai Wales & West (WWHA), sy'n ailddatblygu'r safle, cafodd 38 o ysgerbydau eu cloddio, gan gynnwys esgyrn dynion, menywod a phlant, a chredir eu bod yn dyddio'n ôl i'r 12fed Ganrif.
"Mae'r canfyddiadau reit gyffrous a sylweddol," meddai Glen Johnson, hanesydd o'r ardal.
Mae'r safle'n "ddigon mawr ac yn ddigon hen fel bod yna botensial y bydd mwy o weddillion archaeolegol yno," ychwanegodd Johnson.
Manylion y Canfyddiadau
Er bod yr ysgerbydau wedi'u disgrifio fel "mewn cyflwr gwael... ac wedi'u dad-gymalu", fe gafwyd pum bedd yn cynnwys gweddillion eirch, sy'n nodi rhywbeth arbennig am y safle.
Mae trefn y beddau, wedi'u gosod o'r dwyrain i'r gorllewin, yn nodweddiadol o gladdedigaethau Cristnogol ôl-Rufeinig. Mae'r archaeolegwyr yn credu y gallai'r safle fod yn fynwent ar gyfer pobl dlawd, ychydig i'r gogledd o eglwys a fu ar y safle yn y gorffennol.
Yn ogystal â'r esgyrn dynol, cafwyd esgyrn a dannedd anifeiliaid, teils llawr, darnau o fric, darnau o aradr haearn, gwydr, cregyn llymarch (oyster), crochenwaith a llechi to.
Safle Hanesyddol gyda Chanfyddiadau Amrywiol
Mae'r hanesydd Glen Johnson yn nodi bod y beddi hyn yn debygol o fod yn "beddi pobl y dref o wahanol ddosbarthiadau yn dyddio'n ôl i'r cyfnod cyn diddymu'r mynachlogydd yn y 1500au".
Yn ogystal â'r claddedigaethau, mae llawer o grochenwaith canoloesol wedi cael ei ddarganfod, ynghyd â phyllau a ffosydd o wahanol gyfnodau cyn oes yr Ysbyty Coffa.
"Efallai mai'r [canfyddiad] mwyaf annisgwyl yw sawl offeryn fflint o'r Oes Efydd neu ddiwedd y cyfnod Neolithig, sy'n awgrymu bod y safle yma wedi'i feddiannu neu ei ddefnyddio yn y cyfnod cyn-hanesyddol," meddai Johnson.
Cynlluniau Ailddatblygu a Gwarchod Adeilad Hanesyddol
Daeth Ysbyty Aberteifi i ben yn 2019, a chafodd WWHA y cyfrifoldeb dros y safle. Mae cynlluniau i godi fflatiau, swyddfeydd, caffi a llwybrau cerdded ar y safle.
Er bod rhai wedi mynegi pryderon ynghylch dyfodol yr adeilad, gan bwysleisio ei bwysigrwydd pensaernïol - gan fod rhan ohono wedi cael ei ddylunio gan y pensaer enwog John Nash - mae cytundeb gyda chwmni adeiladu Jamson Estates o Geredigion yn sicrhau y bydd yr adeilad gwreiddiol y Priordy yn cael ei gadw ac ei uwchraddio.
Mewn cyfarfod gan gyngor y dref ym mis Mai, dywedodd WWHA fod disgwyl i'r gwaith ddechrau ym mis Mehefin.
Cysylltiadau a Gwybodaeth Bellach
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y newyddion diweddaraf. Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
