Sue a Bleddyn Wynn Jones gyda chyflwynydd rhaglen Garddio a Mwy - Meinir Gwilym
Sue a Bleddyn Wynn Jones o ardal Caernarfon wedi teithio ledled y byd yn casglu rhywogaethau prin o blanhigion ac wedi dod â nhw yn ôl i ogledd Cymru.
O ddringo mynyddoedd ledled y byd, teithio trwy goedwigoedd Fietnam, a wynebu bygythiadau gan ladron â machetes yn Guatemala, mae'r pâr sy'n rhedeg meithrinfa arddio ger Caernarfon wedi derbyn gwarant gan y Brenin.
Mae'r warant yn cydnabod dros 30 mlynedd o waith yn cyflenwi planhigion i Balas Buckingham ac ystadau brenhinol eraill megis Balmoral a Sandringham.
"Roeddem yn falch iawn o dderbyn y newyddion am y warant frenhinol. Ni yw'r unig feithrinfa blanhigion yng Nghymru i gael y fath anrhydedd ac ar hyn o bryd dim ond 14 o fusnesau eraill sydd wedi derbyn y gwarantau yng Nghymru."
Lladron â machete
Mae anturiaethau Sue a Bleddyn wrth chwilio am blanhigion prin ar draws y byd yn cynnwys sefyllfaoedd eithaf brawychus.
Dros 35 mlynedd, maent wedi teithio o amgylch Asia, y Dwyrain Canol a De America yn chwilio am rywogaethau planhigion a allai ffynnu yn hinsawdd Prydain.
Yn Guatemala, wynebodd y pâr ladron a oedd yn eu bygwth â llafnau cyllyll, tra bod gweddill y gang yn cuddio mewn llwyni gerllaw. Yn ystod y digwyddiad, collodd y pâr eu camerâu a gwylwyr cyn iddynt ffoi.
Ym Mecsico, cymerodd milwyr ar ochr y ffordd bopeth gwerthfawr o'u cerbydau, ac wrth i'r pâr adrodd y digwyddiad i'r heddlu, cafodd eu bygythu gyda'r posibilrwydd o gael eu harestio.
Mae Sue a Bleddyn wedi darganfod cannoedd o blanhigion nad oedd neb yn gwybod amdanynt o'r blaen ac wedi cyflwyno mwy na 4,000 o gyltifarau i Brydain.
Yn eu plith roedd rhywogaeth newydd o lili a math hollol newydd o blanhigyn o deulu'r gollen ystwyth, gan achosi cyffro ymhlith botanegwyr ledled y byd.
"Yn y dyddiau cynnar doedd dim ffonau symudol, dim rhyngrwyd, dim mapio GPS ac roedd popeth wedi'i drefnu trwy lythyrau, galwadau ffôn a gair ar lafar. Yn ystod ein teithiau rydym wedi cyfarfod pobl wych ac wedi gwneud ffrindiau am oes."
Garddwyr y Brenin
Ers degawdau mae garddwyr Palas Buckingham wedi teithio i ogledd Cymru i gwrdd â Bleddyn a Sue a chael cyngor am blanhigion o dramor.
"Rydym wedi gwneud llawer o waith yn cyflenwi amryw o'r gerddi brenhinol. Byddai'r prif arddwr ym Mhalas Buckingham yn dod yma i godi planhigion a phan aethom i arddwest ar dir y palas roeddem yn gallu gweld ein planhigion yn tyfu yno."
Bydd hanes Sue a Bleddyn a'u meithrinfa Crug ger Caernarfon i'w weld ar raglen Garddio a Mwy ar S4C nos Lun am 20:25.
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
