Cyfle Prin i Ganu yn Y Fatican
Mae cyfleoedd i ganu yn Y Fatican yn brin iawn, ond dyna union a wnaeth Côr Caerdydd ddydd Sadwrn, gan roi blas o waith cyfansoddwyr o Gymru mewn offeren yn Basilica San Pedr.
Aelod o’r côr, Geraint Rees, a ddisgrifiodd y profiad fel “yn brofiad ysgubol” wrth siarad â rhaglen Bwrw Golwg ar BBC Radio Cymru.
Fe gododd y perfformiad cyfle prin i’r côr gymysg i berfformio yn Y Fatican, wedi iddynt ganu mewn gŵyl yn Yr Eidal yn 2024 oedd yn anrhydeddu’r diweddar hyfforddwr rygbi chwedlonol, Carwyn James.
Perfformiad y côr hwnnw ddenodd sylw un o’r trefnwyr, sydd hefyd â chysylltiadau gyda’r Fatican, gan arwain at y cyfle unigryw i ganu yn y lle sanctaidd.
"Mae mawredd y lle yn anhygoel!" dywedodd Geraint Rees.
"Ges i fy magu yn credu bod Tabernacl Treforys yn Eglwys Gadeiriol o ryw fath, ond mae mynd i'r Fatican lle chi'n gallu cael 60,000 o bobl mewn yn yr eglwys ar yr un pryd - mae'n ryfeddol.
Roedd hi'n fraint anhygoel a dyw corau o dramor ddim yn cael y fraint yma heb sôn am gôr o Gymru fach."
Gwawr Owen yn Arwain y Côr yn Rhufain
Gwawr Owen, arweinydd a sylfaenydd y côr, eglurodd y rhaglen a gytunwyd gyda’r Fatican, a oedd yn cynnwys darnau gan Schubert a Vivaldi.
Yn ogystal, roedd pedair darn gan gyfansoddwyr o Gymru, gan gynnwys un newydd ar gyfer yr achlysur gan Geraint Owen.
Ymhlith y darnau roedd un gan Paul Mealor a gafodd ei berfformio yn yr Eisteddfod Genedlaethol ychydig flynyddoedd yn ôl, 'Pie Jesu' gan Robat Arwyn, a 'God Shall Wipe Away the Tears' gan Karl Jenkins, a gafodd ei chwarae yn ystod y cymundeb gyda Dafydd Huw ar yr organ.
"Wedi cytuno ar y rhaglen gyda'r Fatican, oedd yn cynnwys un o ddarnau Schubert a 'Gloria' Vivaldi.
Ond roedd hefyd pedair gyda ni gan gyfansoddwyr o Gymru – un yn gwbl newydd ar gyfer yr achlysur gan Geraint Owen.
Roedd darn gan Paul Mealor oedd yn un ganon ni yn yr Eisteddfod Genedlaethol ychydig flynyddoedd yn ôl, a 'Pie Jesu' Robat Arwyn, a chafodd y darn gan Karl Jenkins, 'God Shall Wipe Away the Tears' ei chwarae yn ystod y cymundeb gyda Dafydd Huw ar yr organ."
Penwythnos i'r Brenin a'r Frenhines
Yn ôl Gwawr Owen, mae’r côr yn amrywio ieithoedd yn rheolaidd yn ôl yr angen, gan gynnwys y Gymraeg a Lladin.
Fe wnaethant hefyd gynnal set o ganeuon Cymraeg i brif gôr o’r Eidal cyn y gwasanaeth, a derbyniwyd yn gynnes mewn eglwys lawn yng nghanol Rhufain.
"Yn y côr ni'n amrywio'n ieithoedd ni'n rheolaidd o ran beth ry' ni'n ei ganu yn ôl yr angen.
Fi'n credu o bosib bod y ffaith ein bod ni'n gyfarwydd â chanu yn y Gymraeg yn golygu bod y ffordd ni'n ynganu geiriau Lladin ddim yn rywbeth ni'n gorfod meddwl amdani cymaint.
Naethon ni set y noswaith cyn hynny gydag un o brif gorau Yr Eidal, ac fe wnaethon ni set gwbl Gymraeg iddyn nhw.
Rhyw 10 o ganeuon ac fe gafon ni dderbyniad gwresog iawn - mewn eglwys llawn yng nghanol Rhufain!
Ry'n ni 'di cael penwythnos i'r brenin a'r frenhines, i fod yn onest!"
Côr Caerdydd yn 'Mynychu Y Fatican gyda Bach o Gymru'
Geraint Rees disgrifiodd y gwahaniaeth rhwng perfformio mewn cyngerdd a chanu mewn offeren, gan bwysleisio’r angen i ddilyn y cues gan yr offeiriad yn ofalus.
Mae’r offeren yn dilyn patrwm eglur ac mae’r côr yn glynu’n llym iddo, gan ddechrau gyda darn gan Schubert i osod y cywair.
"Os taw cyngerdd sy' 'da ni, mae rhywun yn cyflwyno'r caneuon ac mae tamed bach o gomedi weithiau yn rhan o hwnna.
Mewn offeren, [rhaid] derbyn y cues oddi wrth yr offeiriad pan roedd e'n dweud rhyw air penodol fel bod Gwawr yn ein tynnu ni gyd a Dafydd ar yr organ i mewn...
Ry'ch chi'n gorfod mynd gyda'r patrwm ac un o'r pethau am Y Fatican yw bod y patrwm yn un eglur ac maen nhw'n glynu ato fe.
Fe wnaethon ni ganu darn gan Schubert i agor y gwasanaeth, felly roedd hwnna'n gosod y cywair."
Ychwanegodd Geraint fod y côr yn cynnwys aelodau o amryw oedran, o’r 20au hyd at y 80au, ac mae’r cymuned a’r gofal rhyngddynt yn gwneud y profiad yn gyfoethog iawn.
"Un o'r pethau mwyaf gwych am gôr yw fy mod i'n gweld côr ac eglwys yn debyg iawn o ran trawsdoriad oedran, o'r 20au i'r 80au...
Mae cefnogaeth pobl i'w gilydd, a gofal dros ei gilydd, a dyfnder y sgyrsiau ry'n ni'n ei gael yn gwneud penwythnos cyfoethog iawn."
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y newyddion diweddaraf. Anfonwch syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033. Lawrlwythwch yr ap am ddiweddaraf Cymru ar eich dyfais symudol.
