Richard Collier-Keywood yn Gadeirydd Annibynnol URC
Daeth Richard Collier-Keywood yn Gadeirydd Annibynnol cyntaf Undeb Rygbi Cymru (URC) yn 2023. Mae URC yn wynebu cyfarfod cyffredinol arbennig a fydd yn cynnwys pleidlais o ddiffyg hyder yng nghadeirydd yr undeb, sef Richard Collier-Keywood.
Nid oes dyddiad penodol wedi ei bennu ar gyfer y cyfarfod eto, ond mae gan URC saith wythnos i'w gynnal. Disgwylir y bydd yn digwydd ddiwedd Mawrth neu ddechrau Ebrill, ar ôl i Bencampwriaeth Chwe Gwlad y dynion ddod i ben.
Galwad am gyfarfod brys wedi ei wneud gan Undeb Rygbi Morgannwg Ganol
Mae Undeb Rygbi Morgannwg Ganol wedi ysgrifennu at glybiau ym mis Ionawr i geisio sicrhau'r ganran angenrheidiol o gefnogaeth - 10%, sef tua 30 o glybiau - i orfodi cyfarfod cyffredinol arbennig.
Mae URC, sy'n cynrychioli clybiau rygbi o ardaloedd Castell-nedd, Port Talbot, Maesteg a Phen-y-bont ar Ogwr ac yn rhan o ranbarth y Gweilch, yn cadarnhau eu bod wedi cyrraedd y nod hwnnw.
Mae'r BBC wedi gweld llythyr gan ysgrifennydd anrhydeddus yr undeb, Derek Davies, at glybiau ar 22 Chwefror yn nodi eu bod wedi "cyflwyno cais am gyfarfod cyffredinol arbennig i URC". Mae'r llythyr yn dweud y bydd bwrdd URC yn cadarnhau dyddiad, amser a lleoliad y cyfarfod yn unol â rheolau'r corff.
Fodd bynnag, nid yw'r llythyr yn manylu ar nifer y clybiau Cymru a gefnogodd yr alwad.
Camau nesaf yn y broses
Dywed URC eu bod wedi derbyn y cais am gyfarfod ac y byddant yn dilyn y broses briodol, gan gynnwys gwirio dilysrwydd y cais yn unol â'r rheolau.
Yn ôl y rheolau, mae'n rhaid i'r undeb hysbysu dyddiad ar gyfer y cyfarfod arbennig o fewn 21 diwrnod o dderbyn y cais. Mae'n ofynnol i'r cyfarfod ddigwydd o fewn 28 diwrnod o'r hysbysiad. O fewn y fframwaith amser hwn, byddai'r dyddiad olaf ar gyfer cynnal y cyfarfod yn 22 Mawrth, ond mae'n debygol y bydd yn digwydd cyn hynny.
Dyma fydd pedwerydd cyfarfod cyffredinol arbennig URC mewn 12 mlynedd, gyda'r un diwethaf wedi cael ei gynnal ddiwedd Tachwedd 2011.
Materion i'w trafod yn y cyfarfod arbennig
Mae tri chynnig wedi cael eu cyflwyno yn wreiddiol ym mis Ionawr, a byddant yn cael eu trafod yn y cyfarfod arbennig:
- Pleidlais o ddiffyg hyder yng nghadeirydd URC, Richard Collier-Keywood, a chadeirydd y Bwrdd Rygbi Proffesiynol, Malcolm Wall.
- Etholiadau newydd ar gyfer pedwar aelod o fwrdd URC i'w cynnal o fewn pythefnos o'r cyfarfod.
- Newidiadau i'r ffordd y mae aelodau rhanbarthol a chyngor URC yn cael eu hethol.
Mae angen mwyafrif o dros 50% o blith y clybiau i basio'r ddau gynnig cyntaf, tra bod y trydydd cynnig yn gofyn am fwyafrif o 75%.
Argymhellion Undeb Rygbi Morgannwg Ganol
Mae Undeb Rygbi Morgannwg Ganol yn argymell y canlynol:
- Oedi cynlluniau i newid strwythur y gêm broffesiynol a chynnal adolygiad llawn o gyllideb a strwythur URC i nodi ffyrdd o arbed arian, gan gynnwys cyflogau rheolwyr, aelodau bwrdd a thaliadau i ymgynghorwyr, er mwyn cefnogi'r gêm ar wahanol lefelau yng Nghymru.
- Sefydlu grŵp llywio o fewn tair wythnos sy'n cynnwys cynrychiolwyr o lefelau proffesiynol, Super Rygbi Cymru a chymunedol y gêm, ynghyd â'r sector busnes, gyda'r nod o roi cyngor ar faterion rygbi ac osgoi costau uchel ymgynghorwyr.
- Sefydlu academi cenedlaethol ganolog o fewn tri mis i fod yn gyfrifol am nodi a datblygu chwaraewyr gwrywaidd a benywaidd.
Yn ogystal, mae cynrychiolwyr Morgannwg Ganol yn argymell cynnig tâl yn unig i brif weithredwr, cadeirydd URC a chadeirydd y Bwrdd Rygbi Proffesiynol, gan ddileu tâl i gyfarwyddwr.
Maent yn dadlau bod angen i gadeiryddion sy'n cael eu penodi i'r ddau gorff fod wedi ymdrwytho yn niwylliant Cymru, bod ganddynt ddealltwriaeth gref o rygbi a gwerthoedd Cymru, gallu siarad Cymraeg yn ddelfrydol, a byw yng Nghymru.
Cydnabod bod newid yn heriol
Mae'r cam hwn yn digwydd ar ôl cyfnod ansefydlog i rygbi Cymru ar ac oddi ar y cae.
Mae Cyngor Abertawe wedi gofyn i'r Uchel Lys atal cytundeb posib rhwng URC a pherchnogion y Gweilch, Y11 Sport & Media, i brynu clwb Rygbi Caerdydd. Mae gwrthwynebiad sylweddol i'r bygythiad i fodolaeth y Gweilch os bydd y pryniant yn mynd yn ei flaen, yn sgil penderfyniad URC i leihau nifer clybiau rhanbarthol Cymru o bedwar i dri.
Mae URC wedi hysbysu Cyngor Abertawe na fydd cytundeb â chwmni Y11 yn cael ei gwblhau cyn 16 Mawrth.
Cyngor Abertawe wedi cael gwybod na fyddai'r Gweilch yn bodoli
Ar y cae, mae Cymru wedi colli eu tair gêm gyntaf ym mhencampwriaeth y Chwe Gwlad yn erbyn Ffrainc, Lloegr a'r Alban. Maent eto i wynebu Iwerddon yn Nulyn, ac mae eu gêm olaf yn erbyn Yr Eidal yng Nghaerdydd ddydd Sadwrn 14 Mawrth.
Dywed URC mewn datganiad eu bod wedi cyhoeddi eu cynlluniau ar gyfer dyfodol rygbi elît yng Nghymru erbyn Hydref 2025, "yn dilyn proses ymgynghori eang".
"Rydym nawr yn canolbwyntio ar wireddu'r cynllun hwnnw ac wedi bod yn gweithio'n ddiflino gyda'r cyfranogwyr allweddol yn y misoedd diwethaf i ddod i gonsensws ynghylch ei weithredu.
Mae'r gwaith manwl yma wedi ei wneud gyda'r clybiau proffesiynol, y Bencampwriaeth Rygbi Unedig a chynrychiolwyr chwaraewyr, ac rydym yn parhau'n ymroddedig o ran dod i gonsensws ar y camau nesaf.
Gofynnwn i'r holl gyfranogwyr barhau i weithio gyda ni. Rydym yn cydnabod bod newid yn heriol, ond mae'n hanfodol ar gyfer iechyd hirdymor y gêm yng Nghymru."
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok. Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033. Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
