Llywodraeth Newydd Cymru'n Cyhoeddi Cyllideb Atodol
Mae Plaid Cymru, sydd chwe sedd yn brin o fwyafrif, yn wynebu'r angen i drafod cytundebau er mwyn sicrhau pasio eu cynlluniau yn y Senedd.
Bydd llywodraeth newydd Cymru yn cyhoeddi eu cyllideb atodol ddydd Mawrth, ar ôl clustnodi cannoedd o filiynau o bunnoedd eisoes ar gyfer y gwasanaeth iechyd a gofal plant.
Dyma'r prawf mawr cyntaf i Blaid Cymru ers yr etholiad fis Mai, gan y bydd angen iddyn nhw daro bargen gyda phlaid arall o fewn tair wythnos i gael y cynlluniau drwy'r Senedd.
Mae gweinidogion wedi etifeddu pot o £118m o gyllid ar gyfer prosiectau seilwaith.
Eisoes mae'r gweinidog cyllid, Elin Jones, wedi rhybuddio am benderfyniadau
"anodd iawn"i allu ariannu addewidion maniffesto.
Mae'r gwrthbleidiau wedi cael cais i wneud sylw.
Etifeddu £422m
Yn ôl melin drafod annibynnol y Sefydliad Astudiaethau Cyllidol (IFS), tybir bod gweinidogion wedi etifeddu tua £422m ar gyfer gwariant o ddydd i ddydd, sy'n cynnwys cyllid heb ei ddyrannu o'r gyllideb gyfredol a £322m ychwanegol yn deillio o ddatganiad y gwanwyn gan Lywodraeth y DU.
Mae yna hefyd £118m sydd heb ei ddyrannu ar gyfer gwariant seilwaith, a ddisgrifiwyd ar y pryd fel "wy aur".
Mae cynlluniau eisoes wedi cael eu cyhoeddi i ddefnyddio £100m o gyllid dyddiol i geisio lleihau rhestrau aros y gwasanaeth iechyd, ochr yn ochr â £25m o'r pot seilwaith ar ganolfannau llawfeddygol a £20m ar gynnal a chadw.
Bydd £55m pellach yn mynd tuag at ehangu gofal plant i fwy o blant dwy oed.
Bydd £15m yn mynd tuag at ddarparu mwy o brydau ysgol am ddim i fyfyrwyr mewn ysgolion uwchradd, gan gynnwys £10m i wella ceginau a ffreuturau.
Mae Elin Jones eisoes wedi rhybuddio am benderfyniadau
"anodd iawn"i allu ariannu addewidion maniffesto.
Plaid Cymru wedi bod o dan bwysau i egluro sut y bydd yn talu am ei pholisi canolog i ehangu gofal plant am ddim i bob plentyn rhwng naw mis a phedair oed, a fydd, yn ôl y llywodraeth, yn costio £400m y flwyddyn erbyn diwedd y Senedd hon yn 2030.
Efallai y bydd cynlluniau ddydd Mawrth hefyd yn rhoi rhyw arwydd o ble mae'r llywodraeth newydd wedi penderfynu torri cyllid.
Mae Elin Jones eisoes wedi rhybuddio am gyfaddawdau anodd.
Dywedodd cynrychiolwyr Plaid Cymru yn ystod yr ymgyrch etholiad y mis diwethaf y byddai'n ailflaenoriaethu rywfaint o'r £7bn a wariodd y llywodraeth Lafur ddiwethaf ar fynd i'r afael â thlodi plant i dalu am y cynnig gofal plant.
Drakeford yn Gwrthod Honiadau am Bwysau Ariannol
Penderfyniadau ariannu 'hynod anodd' o'n blaenau - Gweinidog Cyllid
'Heriau' i gynghorau wrth geisio ehangu gofal plant am ddim
Mae cyllideb atodol yn cael ei defnyddio gan lywodraeth i wneud newidiadau yn ystod y flwyddyn i'r cynlluniau gwariant presennol.
Tra'n un o'r gwrthbleidiau, roedd Plaid wedi dweud y bydden nhw yn cyflwyno un o fewn eu 100 diwrnod cyntaf pe bawn nhw'n ennill etholiad y Senedd.
Pasiwyd y gyllideb gyfredol ar gyfer 2026-27 ym mis Ionawr, ar ôl i Blaid wneud cytundeb â Llywodraeth Cymru - oedd o dan reolaeth Llafur ar y pryd.
Ond mae'r IFS wedi rhybuddio y gallai'r gwasanaeth iechyd wynebu toriadau real (real-term cuts), oni bai bod yr holl gyllid ychwanegol sydd ar gael o ddydd i ddydd yn cael ei ddyrannu i'r sector.
Mae Plaid chwe sedd yn brin o fwyafrif, felly bydd angen iddyn nhw daro cytundeb er mwyn i'w cynlluniau basio'r Senedd.
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
