AS o Gymru yn cael ei gyhuddo o ddwyn syniad am gludo peiriannau anadlu
Mae Steve Eccleshall, cyn-heddwas o Gymru, wedi cyhuddo'r AS Llafur, Steve Witherden, o ddwyn ei syniad ynghylch cludo peiriannau anadlu segur o ysbyty yng Nghymru i wledydd dramor.
Yn ôl Mr Eccleshall, ysgrifennodd at AS Llafur Maldwyn a Glyndŵr, Steve Witherden, yn gofyn am gymorth i ryddhau 40 o beiriannau anadlu o Ysbyty Maelor Wrecsam er mwyn eu hanfon i Wcráin. Fodd bynnag, dim ond tri diwrnod ar ôl y cais hwn, mae'n ymddangos bod Mr Witherden wedi gwneud cais tebyg ei hun, ond yn hytrach na Wcráin, mae wedi gwneud cais i anfon y peiriannau anadlu i Cuba.
Mae rhannau helaeth o'r ddau lythyr yn gwneud yr un pwyntiau, gan arwain at gyhuddiad gan Steve Eccleshall fod Mr Witherden wedi dwyn ei syniad.
Mae Steve Witherden wedi cael cais i ymateb i'r cyhuddiadau hyn.
Mae Steve Witherden wedi bod yn AS Llafur Maldwyn a Glyndŵr ers Gorffennaf 2024.
Cyfarfod a chais am ryddhau peiriannau anadlu
Mae Mr Eccleshall o Bausley ym Mhowys, sy'n byw yn etholaeth Steve Witherden, yn gwirfoddoli gyda Driving Ukraine, elusen sy'n cludo cerbydau ac offer i Wcráin. Dywedodd iddo gyfarfod â Steve Witherden a Russell George, a oedd yn Aelod o Senedd Cymru ar y pryd, ynghyd ag aelodau o Gyngor Cymuned Bausley a Criggion.
Yn y cyfarfod hwn, lle mae Mr Eccleshall yn glerc y cyngor, cyflwynodd lythyr personol i'r gwleidyddion yn gofyn am ryddhau 40 o beiriannau anadlu a oedd wedi'u cadw yn Ysbyty Maelor Wrecsam. Dywedodd fod y peiriannau wedi cael eu darparu yn ystod y pandemig Covid-19, ond nad oeddent wedi cael eu defnyddio oherwydd nad oeddent yn cydymffurfio ag offer arall.
Mewn cwyn a gyflwynwyd i Gomisiynydd Safonau'r Senedd, mae Mr Eccleshall yn honni bod Steve Witherden wedi ysgwyd ei law ac wedi ei longyfarch am ymdrechion i helpu Wcráin, gan ddweud y byddai'n ystyried beth allai ei wneud. Fodd bynnag, yn ddiweddarach, daeth Mr Eccleshall i wybod bod Mr Witherden wedi gwneud cais tebyg ei hun i'r gwasanaeth iechyd, ond i anfon y peiriannau anadlu i Cuba yn hytrach na Wcráin.
Peiriannau anadlu segur yn Ysbyty Maelor Wrecsam
Ni chafodd y peiriannau anadlu yn Ysbyty Maelor Wrecsam erioed eu defnyddio. Mae BBC Cymru wedi gweld y ddogfen sy'n dangos bod Mr Witherden yn ysgrifennu at y GIG fel cadeirydd y Grŵp Seneddol Trawsbleidiol ar Cuba. Mae'r llythyr wedi'i ddyddio 9 Chwefror, tri diwrnod ar ôl y cyfarfod gwreiddiol.
Cuba, sydd wedi bod o dan warchae'r Unol Daleithiau ers 1960, wedi gweld rheolau llymach o dan lywodraeth Donald Trump. Yn ei lythyr, mae Mr Witherden yn nodi bod polisi Trump o rwystro olew rhag cyrraedd Cuba wedi "gwaethygu'r argyfwng dyngarol" ac mae'n ymwybodol o'r angen gwirioneddol am gyfarpar meddygol wedi iddo ymweld â'r wlad fis Hydref y llynedd.
Ysgrifennodd Mr Witherden:
"Mae hi wedi dod i fy sylw bod gan Ysbyty Wrecsam Maelor 40 o beiriannau anadlu a nifer o sganwyr opthalmig arbenigol a gafodd eu hanfon i'r ysbyty ar ddechrau pandemig Covid-19 gan Lywodraeth Cymru".
Yn ei lythyr at Steve Witherden, dywedodd Mr Eccleshall:
"Rwy'n credu bod gan Ysbyty Wrecsam Maelor tua 40 o beiriannau anadlu a nifer o sganwyr arbenigol opthalmig a gafodd eu gyrru iddyn nhw ar ddechrau Covid gan Lywodraeth Cymru."
Mae llythyr Steve Witherden yn parhau:
"Rydw i dan yr argraff, tra'u bod nhw wedi bwriadu helpu, nad oes un o'r peiriannau a nodwyd yn cydymffurfio â'r offer sydd gan Ysbyty Maelor ar hyn o bryd. O ganlyniad uniongyrchol i'r uchod rydw i wedi cael gwybod bod y peiriannau yma ers pum mlynedd yn cael eu cadw mewn blychau addas i'w cludo ar gwch gan na allan nhw gael eu defnyddio."
Roedd llythyr Mr Eccleshall yn defnyddio geiriau tebyg:
"Yn anffodus fy nealltwriaeth i yw, er gwaetha'r bwriad i helpu, nad yw'r peiriannau yma yn cydymffurfio gyda'r peiriannau sydd eisoes gan Wrecsam ac maen nhw ers pum mlynedd wedi'u cadw mewn blychau addas i'w cludo ar gwch am nad oes modd eu defnyddio."
Ymateb Steve Witherden i'r cyhuddiadau
Dywedodd Mr Eccleshall wrth BBC Cymru:
"Mae 'na elfen o ymddiriedaeth. Chi yw fy AS, rydw i wedi dod atoch chi gyda syniad. Mi wnaethoch chi ddweud y byddech chi'n helpu fi ac o fewn tri diwrnod rydych chi wedi ei ddwyn. Hyd yn oed petaech chi wedi dweud ar y diwrnod cyntaf 'edrychwch, mae'n ddrwg gen i, ond mae gen i ddiddordeb sy'n cystadlu' fuaswn i ddim wedi bod yn hapus, ond fuasai yna ddim llawer y gallwn i wneud am y peth ond i ddwyn y syniad cyfan a pheidio â dweud dim mae hynna'n anonest."
Mewn cwyn a gyflwynwyd i Gomisiynydd Safonau yn San Steffan, mae Mr Eccleshall yn honni bod Steve Witherden wedi rhoi Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr mewn "lle anodd" ac ychwanegodd:
"Mae pobl Wcráin a phobl Cuba yn mynd i fod ar eu colled oherwydd bod Witherden wedi bod yn gyfrwys ac anonest."
Datganiad gan y Bwrdd Iechyd a Llywodraeth Cymru
Mewn datganiad, cadarnhaodd Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr eu bod wedi "derbyn ceisiadau am yr offer meddygol dan sylw i'w rhoi i Wcráin a Cuba". Maent yn dweud eu bod ar hyn o bryd yn asesu'r goblygiadau ariannol a llywodraethol o unrhyw rodd gan fod yr offer yn asedau sy'n eiddo i'r bwrdd iechyd.
Maent wedi nodi y byddant yn cysylltu â Llywodraeth Cymru ar ôl eu hadolygiad mewnol o'r ceisiadau.
Cadarnhaodd y bwrdd iechyd fod y peiriannau anadlu mewn storfa ac nad oes modd eu defnyddio, ond eu bod yn ystyried defnyddio'r offer opthalmig.
Llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru cadarnhaodd bod angen eu sêl bendith cyn rhoi'r asedau i unrhyw un ac nad oedd cais swyddogol wedi dod gan y bwrdd iechyd.
Adnoddau a chysylltiadau
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y newyddion diweddaraf.
Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap i gael y newyddion diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
