Ymddiheuriad Prif Weinidog Cymru am Restrau Aros Hir
Mae Prif Weinidog Cymru wedi ymddiheuro i gleifion yng Nghymru sy'n wynebu amseroedd aros hir ar gyfer triniaethau yn y gwasanaeth iechyd. Cafodd Eluned Morgan, arweinydd Llafur yng Nghymru, ei herio ar y mater hwn mewn dadl deledu fyw ar S4C a Radio Cymru ar drothwy etholiad Senedd Cymru.
Mae iechyd yn bwnc allweddol yn ystod yr ymgyrch etholiadol, gyda'r ffigurau diweddaraf a gyhoeddwyd heddiw yn dangos bod Llywodraeth Cymru wedi methu cyrraedd ei thargedau ar gyfer lleihau rhestrau aros. Roedd cynrychiolwyr y pleidiau eraill yn feirniadol o record Llafur yn y maes hwn.
Bethan Rhys Roberts oedd yn cyflwyno'r ddadl nos Iau
Her i Eluned Morgan am Restrau Aros Hir
Yn ystod y ddadl o bencadlys S4C yn yr Egin yng Nghaerfyrddin, cafodd Morgan ei herio gan aelod o'r gynulleidfa a soniodd am ffrind iddo sydd wedi bod yn aros am bum mlynedd am driniaeth ar ei glun.
'S'dim ceiniog 'da fe i fynd yn breifat ac mae'n boenus, boenus ofnadwy... wnewch chi ddweud 'sori'?
Ymatebodd Morgan gan gydnabod bod yna broblemau, gan egluro bod rhestrau aros wedi codi yn ystod y pandemig. Wrth wynebu heriau pellach, dywedodd:
'Wrth gwrs 'mod i'n fodlon ymddiheuro, mae'n flin iawn 'da fi i glywed hynny.'
'Dwi'n hapus i ddweud 'sori', mae'n cyffwrdd â fi a dwi'n teimlo hwnna yn aruthrol achos nid fe yw'r unig un.'
Materion Costau Byw a Pholisïau Pleidiau
Cafodd arweinydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth, ei herio ar gost un o brif bolisïau ei blaid, sef ehangu'r ddarpariaeth gofal plant yng Nghymru. Mae'r polisi hwn yn cael ei amcangyfrif i gostio £400m yn ychwanegol y flwyddyn erbyn blwyddyn olaf y Senedd nesaf, ond nid yw Plaid Cymru wedi egluro o ble byddai'r arian yn dod.
'Mater o ail-flaenoriaethu fydd hyn,' meddai ap Iorwerth yn ystod y ddadl.
Dywedodd Eluned Morgan nad oedd Plaid Cymru yn bod yn onest gyda'r cyhoedd am ble byddai'r toriadau ariannol yn digwydd. Hefyd, nododd y byddai'r polisi gofal plant yn rhoi arian ym mhoced "millionaires". Nid oes unrhyw blaid wedi gwneud eu costau'n gyhoeddus hyd yma.
Dirprwy arweinydd Reform UK yng Nghymru, Helen Jenner, cafodd ei herio hefyd ar gynlluniau ei phlaid ar gyfer y GIG. Mynnodd na fyddai Reform UK yn preifateiddio'r gwasanaeth iechyd yng Nghymru. Pan gyfeiriodd Rhun ap Iorwerth at sylwadau gan Nigel Farage ar y pwnc yn y gorffennol, dywedodd Jenner bod ap Iorwerth yn "obsessed" gyda Nigel Farage.
Yn ddiweddarach, cafodd Jenner ei holi am fideo a ddaeth i'r amlwg ym mis Mawrth lle cyfeiriodd Farage at siaradwyr Cymraeg fel "siaradwyr estron". Roedd y fideo wedi cael ei dalu i'w recordio fel cyfarchiad priodas. Dywedodd Jenner fod y sylw "ddim yn jôc fyddwn i wedi ei wneud, ond jôc oedd o".
Polisïau Costau Byw a Threthau
Yn ystod y drafodaeth ar gostau byw, dywedodd dirprwy arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn y Senedd, Paul Davies, y byddai ei blaid yn "torri ceiniog oddi wrth y dreth incwm sylfaenol" a fyddai "werth £450 bob blwyddyn i bob teulu". Wnaeth hefyd nodi y byddai angen "coeden arian hud" i dalu am dorri trethi.
Soniodd Tessa Marshall o'r Blaid Werdd am brif bolisi ei phlaid o rewi rhenti ar gyfer pobl sy'n rhentu'n breifat. Fodd bynnag, rhybuddiodd rai aelodau o'r panel a'r gynulleidfa y gallai hyn orfodi rhai arglwyddi tir i werthu eu heiddo, gan arwain at brinder cartrefi.
'Llinell Goch' Annibyniaeth a Chydweithio Pleidiau
Pan drafodwyd annibyniaeth, dywedodd Tessa Marshall fod angen "adeiladu cymdeithas ddinesig" yng Nghymru fel cam hanfodol tuag at y nod. Yn ystod yr un drafodaeth, pwysleisiodd arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig, Jane Dodds, na fyddai hi'n gweithio gydag unrhyw blaid a fyddai'n bwriadu gwario ceiniog ar annibyniaeth.
Mae hynny'n "linell goch", meddai.
Mae gan y Democratiaid Rhyddfrydol bolisi hefyd o godi ceiniog ychwanegol ar dreth incwm am gyfnod os oes angen er mwyn cefnogi gofal cymdeithasol.
'Da ni'n onest yn hollol gyda'r cyhoedd, os dyw'r arian ddim yn y gyllideb o San Steffan neu yn y gyllideb o'r Senedd 'da ni eisiau gweld 1c ar y dreth i sicrhau fod hynny jyst yn mynd ar wasanaethau [cymdeithasol] i ddod a'r niferoedd sydd yn ein hysbytai ni i lawr.'
Wnaeth hi ddim egluro am ba hyd y byddai'r cynnydd trethi yn para.
