Capel Bethel ar gael am bris isel iawn
Mae Capel Bethel, hen gapel sydd â photensial i'w droi yn gartref, ar gael i'w brynu am £7,000 mewn ocsiwn, wrth i arolwg cenedlaethol gael ei gynnal ar adeiladau capeli ledled Cymru.
Mae'r capel, sydd wedi'i leoli yn Nhredegar Newydd, Caerffili, ar werth am bris sydd 43 gwaith yn rhatach na chyfartaledd pris tŷ ym Mhrydain, sef tua £300,000.
Hanes a nodweddion y capel
Codwyd y capel yn 1860 ac mae'r pulpud, y galeri a'r seddau pren gwreiddiol yn parhau yn yr adeilad addoli. Mae'r capel wedi'i ddisgrifio ar y rhestr ocsiwn fel un "hyfryd" ac yn cynnig "cyfle gwych i'w addasu yn gartref preswyl neu i'w ddefnyddio ar gyfer dibenion cymunedol, unwaith y bydd caniatâd cynllunio perthnasol yn cael ei roi".
Arolwg Cenedlaethol Capeli Cymru
Mae dros 6,500 o gapeli wedi'u cofrestru yng Nghymru, ond ar hyn o bryd nid oes cofnod manwl sy'n nodi faint sy'n cael eu defnyddio fel addoldai, yn ôl Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru. Mae'r Comisiwn wedi derbyn arian grant gan y loteri i gynnal 'Cyfrifiad Capeli Cymru'.
Mae gwefan y comisiwn yn nodi y bydd yr arolwg yn "datblygu strategaethau arloesol ac ymarferol i ddiogelu treftadaeth capeli ledled y wlad".
"Cam sylweddol a fydd yn dylanwadu ar y gwaith hwn fydd cynnal arolwg cenedlaethol o gapeli, a fydd yn mapio capeli sydd ar agor, sydd wedi cau ac sydd wedi'u haddasu ledled Cymru, gan gofnodi data am gynaliadwyedd, gwerth pensaernïol, a statws asedau treftadaeth a warchodir yn genedlaethol."
Y bwriad yw darganfod beth yw'r problemau sy'n wynebu capeli heddiw a chynnal arolwg cenedlaethol er mwyn gallu cofnodi data o'r sefyllfa bresennol. Bydd y data'n cyfrannu at arolwg cenedlaethol Cadw o asedau hanesyddol.
Bydd y sensws hefyd yn casglu manylion o ran defnydd presennol rhai o'r capeli a'r potensial i'w defnyddio nhw at ddibenion eraill.
Heriau a manteision ailddatblygu capeli
Adroddiad gan Sefydliad Bevan yn ddiweddar amcangyfrif bod 25% o addoldai wedi cau yn y degawd diwethaf.
"Mae'n bwysig peidio anghofio'r manteision ehangach o ddod o hyd i ddefnydd newydd i'r llefydd yma. Unwaith y bydden nhw'n colli eu pwrpas, dyna pryd maen nhw'n mynd yn adfeilion," meddai.
Mae'r adroddiad hefyd yn nodi bod ailddatblygu adeiladau hanesyddol o'r fath yn gallu bod yn heriol, ond bod modd goresgyn y rhwystrau hynny.
"Does dim ffyrdd hawdd, ond mae digon o gyfleoedd," meddai'r adroddiad.
Dilynwch Cymru Fyw
Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, X, Instagram neu TikTok i gael y newyddion diweddaraf. Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.
Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.
Pynciau Cysylltiedig a Straeon Perthnasol
Archif Capel Jewin yn cael ei ddisgrifio fel 'swyno' ac yn 'obaith i'r dyfodol'.
